Robienie na drutach dla początkujących: kompletny poradnik krok po kroku

Każda rzecz zrobiona na drutach, od ściereczki po sweter, powstaje z tych samych czterech ruchów: nabierania oczek, oczka prawego, oczka lewego i zamykania oczek. Ten poradnik prowadzi przez nie w takiej kolejności, w jakiej będziesz się ich uczyć, zaczynając od zakupów i od tego, jak trzymać druty i nitkę. Każdy ruch ma też osobny, szczegółowy poradnik, do którego linki znajdziesz niżej, na chwilę, gdy usiądziesz do ćwiczeń.

Co jest potrzebne, żeby zacząć robić na drutach

Na start wystarczą cztery rzeczy:

• Jedna para drutów o grubości około 5 mm. Najłatwiej zacząć od prostych drutów o długości mniej więcej 25–35 cm.
• Jeden motek gładkiej, jasnej włóczki o średniej grubości. Taka włóczka bardzo ułatwia naukę; dlaczego, wyjaśniamy niżej.
• Małe nożyczki do przecinania nitki.
• Igła do wełny: duża, tępa igła z uchem na tyle szerokim, że zmieści się w nim włóczka. Przyda się na końcu do wszycia luźnych końców nitki w robótkę.

Kilka dodatków ułatwia życie, ale może poczekać: znaczniki (małe kółeczka zakładane na drut, żeby zaznaczyć jakieś miejsce), licznik rzędów i średniej wielkości szydełko do ratowania spuszczonych oczek.

Jak wybrać pierwszą włóczkę

Szukaj trzech cech:

• Jasny kolor. Na kremowej, bladożółtej, jasnoniebieskiej czy jasnoszarej włóczce wyraźnie widać każde oczko. Ciemna włóczka ukrywa kształt pętelek, przez co trudno zauważyć błędy.
• Gładka faktura. Na gładkiej włóczce widać każde oczko, a nitka łatwo przesuwa się po drucie. Dopóki nie nabierzesz pewności, unikaj włóczek puszystych, włochatych i fantazyjnych, z supełkami, pętelkami czy frędzelkami.
• Średnia grubość. Włóczka o średniej grubości, często oznaczana na etykiecie jako „worsted” lub „aran” albo cyfrą 4 w symbolu grubości, jest na tyle gruba, że dobrze ją widać i wygodnie się ją trzyma, a zarazem na tyle cienka, że praca idzie w równym tempie.

Wełna i mieszanki z wełną dużo wybaczają, bo trochę się rozciągają i wracają do kształtu. Akryl to również dobry wybór, łatwy w pielęgnacji. Czysta bawełna prawie się nie rozciąga, więc na początku trudniej uzyskać na niej równe oczka. Więcej o rodzajach włókien i o czytaniu etykiety znajdziesz w naszym poradniku o włóczce dla początkujących.

Jak wybrać pierwsze druty

Na etykiecie włóczki (papierowej opasce wokół motka) podana jest zalecana grubość drutów. Dla włóczki o średniej grubości to zwykle 4,5–5,5 mm, więc druty 5 mm są bezpiecznym wyborem ze środka tego zakresu.

Liczy się też materiał. Druty drewniane lub bambusowe lekko trzymają oczka, więc te rzadziej zsuwają się przypadkiem. Druty metalowe są gładkie i szybkie, co jest przyjemne, gdy ręce nabiorą już wprawy, ale w czasie nauki bywają śliskie.

W Polsce grubość drutów podaje się w milimetrach, ale w USA, a w starszych wzorach także w Wielkiej Brytanii, używa się innych numeracji. Nasz poradnik o rozmiarach drutów wyjaśnia, jak je ze sobą porównać.

Pojęcia, które warto znać przed rozpoczęciem

Te słowa spotkasz w każdym poradniku i każdym wzorze:

Jak trzymać druty i nitkę

Są dwa główne sposoby robienia na drutach i oba dają dokładnie takie same oczka:

• Metoda angielska (po angielsku „throwing”, czyli zarzucanie nitki): nitkę roboczą trzymasz w prawej ręce i owijasz ją wokół drutu prawym palcem wskazującym.
• Metoda kontynentalna (po angielsku „picking”, czyli zahaczanie nitki): nitkę roboczą trzymasz w lewej ręce, a prawy drut ją zahacza.

Ten poradnik i nasze instrukcje dla początkujących uczą metody angielskiej. Żadna z nich nie jest bardziej poprawna. W Polsce częściej spotyka się metodę kontynentalną. Jeśli umiesz już szydełkować, warto ją później wypróbować, bo nitka jest w niej w tej samej ręce co przy szydełkowaniu.

Jak trzymać druty

1. Drut z oczkami trzymaj w lewej ręce, od góry, z palcami lekko opartymi na nim tuż pod oczkami.
2. Pusty drut trzymaj w prawej ręce w ten sam sposób albo jak ołówek, zależnie od tego, jak jest Ci stabilniej.
3. Rozluźnij ramiona i oprzyj łokcie. Druty mają być trzymane, a nie ściskane.

Jak trzymać nitkę

Nitka robocza powinna stawiać lekki opór, gdy przesuwa się między palcami, żeby wszystkie oczka wychodziły tej samej wielkości. Ten opór nazywamy naprężeniem nitki. Oto jeden prosty sposób trzymania nitki:

1. Przełóż nitkę roboczą przez prawy palec wskazujący, tak żeby biegła od drutu przez ten palec.
2. Przeprowadź ją pod palcem środkowym i serdecznym.
3. Owiń ją raz, luźno, wokół małego palca.

Gdy pociągniesz nitkę, powinna płynnie sunąć przez dłoń, bez szarpania i zacinania się. Jeśli ten chwyt wydaje Ci się niewygodny, spróbuj po prostu luźno zamknąć dłoń na nitce. Nie ma jednego właściwego sposobu, jest tylko taki, który pozwala nitce równo płynąć.

Cztery podstawowe ruchy w robieniu na drutach

1. Nabieranie oczek: pierwsze oczka na drucie

Nabieranie oczek tworzy pierwszy rząd pętelek, z którego wyrasta cała robótka. Polecamy metodę długiego końca nitki: wymaga jednego drutu, daje równy, lekko elastyczny brzeg i sprawdza się w większości projektów dla początkujących. W skrócie:

1. Odmierz koniec nitki na tyle długi, żeby wystarczył na wszystkie oczka.
2. Zrób na drucie pętelkę (węzeł przesuwny); liczy się ona jako pierwsze oczko.
3. Załóż koniec nitki na lewy kciuk, a nitkę roboczą na lewy palec wskazujący, tak żeby dłoń przypominała „procę”.
4. Dla każdego nowego oczka nabierz drutem pętelkę z obu nitek.

Pełną instrukcję, łącznie z tym, jak odmierzyć koniec nitki, znajdziesz w poradniku nabieranie oczek metodą długiego końca.

2. Oczko prawe

Oczko prawe to podstawa niemal wszystkiego, co zrobisz na drutach. Nitka robocza jest za robótką (po stronie odwróconej od Ciebie):

1. Wkłuj prawy drut w pierwsze oczko na lewym drucie, od przodu, od lewej do prawej.
2. Owiń nitkę roboczą wokół prawego drutu przeciwnie do ruchu wskazówek zegara.
3. Przeciągnij nową pętelkę przez oczko do siebie.
4. Zsuń stare oczko z lewego drutu.

Szczegółową instrukcję znajdziesz w poradniku jak zrobić oczko prawe.

3. Oczko lewe

Oczko lewe to lustrzane odbicie oczka prawego: to samo oczko, oglądane z drugiej strony. Nitka robocza jest przed robótką:

1. Wkłuj prawy drut w pierwsze oczko, od przodu, od prawej do lewej.
2. Owiń nitkę roboczą wokół prawego drutu przeciwnie do ruchu wskazówek zegara.
3. Przepchnij nową pętelkę przez oczko do tyłu, od siebie.
4. Zsuń stare oczko z lewego drutu.

Szczegółową instrukcję znajdziesz w poradniku jak zrobić oczko lewe.

4. Zamykanie oczek: wykończenie brzegu

Zamykanie oczek (w amerykańskich wzorach „bind off”, w brytyjskich „cast off”) zabezpiecza ostatni rząd, żeby oczka nie mogły się spruć, i tworzy równy górny brzeg.

1. Przerób dwa oczka na prawo.
2. Przeciągnij pierwsze oczko przez drugie i zsuń je z prawego drutu.
3. Przerób kolejne oczko i znów przeciągnij; powtarzaj do końca rzędu.
4. Odetnij nitkę i przeciągnij jej koniec przez ostatnią pętelkę.

Szczegółową instrukcję znajdziesz w poradniku jak zamykać oczka.

Ścieg francuski a ścieg dżersejowy

Łącząc oczka prawe i lewe na różne sposoby, uzyskasz różne dzianiny. Oto dwie pierwsze, które zrobisz:

Ścieg francuski wymaga tylko oczek prawych, dlatego jest klasyczną pierwszą dzianiną. Ścieg dżersejowy (nazywany też gładkim, a po angielsku „stockinette” lub „stocking stitch”) to ta gładka dzianina, którą widzisz na większości swetrów. Potrzebne są do niego oba rodzaje oczek, a jego naturalną skłonność do zwijania się zwykle opanowuje się wykończeniem ściegiem francuskim lub ściągaczem.

Jak ćwiczyć na próbce

Próbka to mały kwadrat dzianiny zrobiony do ćwiczeń lub do sprawdzenia, jak zachowuje się włóczka. To najlepsze miejsce na błędy: nic nie ryzykujesz, a próbkę zawsze możesz spruć i użyć włóczki ponownie.

1. Nabierz 20 oczek.
2. Przerabiaj wszystkie rzędy na prawo, aż robótka będzie miała około 5 cm wysokości. To ścieg francuski.
3. Licz oczka na końcu każdego rzędu. Zawsze powinno ich być 20.
4. Przejdź na ścieg dżersejowy: jeden rząd na prawo, jeden rząd na lewo, i tak przez kolejne 5 cm.
5. Zamknij oczka.
6. Przyjrzyj się swojemu kwadratowi. Znajdź prążki, literki V i łuczki, i poszukaj oczek, które wyglądają inaczej niż sąsiednie.

Łatwe pierwsze projekty na drutach

Gdy próbka wygląda już w miarę równo, wybierz pierwszy projekt płaski, prostokątny i robiony ściegiem francuskim:

• Szalik: klasyczny pierwszy projekt, z mnóstwem okazji do ćwiczenia oczek prawych i bez kształtowania.
• Ściereczka lub myjka: mała i szybka, więc szybko coś skończysz. Ściereczki robi się zwykle z bawełny, która mało się rozciąga, więc nie spiesz się i pilnuj naprężenia nitki.
• Opaska na głowę: długi pasek, którego dwa końce zszywa się ze sobą.
• Kwadraty na koc: każdy z nich to próbka z konkretnym celem, którą później zszyjesz z innymi.

Więcej pomysłów, w rozsądnej kolejności, znajdziesz w artykule łatwe projekty na drutach dla początkujących.

Najczęstsze problemy początkujących i jak je rozwiązać

Oczka są za ciasne

Jeśli trudno Ci wkłuć drut w oczka, są za ciasne. Najczęściej dzieje się tak, gdy każde oczko formujesz na cienkim czubku drutu i zbyt mocno trzymasz nitkę.

• Zanim przejdziesz dalej, zsuń każde nowe oczko na pełną grubość prawego drutu. Oczko przyjmuje wielkość tej części drutu, na której powstaje.
• Rozluźnij chwyt, żeby nitka płynnie przesuwała się między palcami.
• Nie szarp nitki po każdym oczku; wystarczy delikatne pociągnięcie.
• Jeśli za ciasny jest tylko rząd nabranych oczek, nabieraj oczka na drut o jeden lub dwa rozmiary grubszy.

Przybywa oczek

Jeśli na początku było 20 oczek, a teraz jest 22, przyczyną jest zwykle jedna z tych sytuacji:

• Na początku rzędu nitka robocza została pociągnięta w górę i przełożona przez drut, więc pierwsze oczko pokazało dwie pętelki i obie zostały przerobione. Zamiast tego pozwól nitce zwisać prosto w dół od pierwszego oczka.
• Między oczkiem prawym a lewym nitka została przełożona nad prawym drutem zamiast między czubkami drutów, co dodaje pętelkę.
• Nitka łącząca dwa oczka albo rozszczepione oczko zostały przerobione tak, jakby były oczkiem.

Licz oczka na końcu każdego rzędu, a szybko wychwycisz problem. Żeby się cofnąć, możesz pruć oczka pojedynczo, jedno po drugim; jak to zrobić, wyjaśnia nasz poradnik o oczku prawym.

Oczko spadło z drutu

Spuszczone oczko to pętelka, która zsunęła się z drutu, zanim została przerobiona. Pozostawiona sama sobie, pruje się w dół przez kolejne rzędy i zostawia pionową drabinkę. Nie ciągnij za robótkę. Przełóż przez luźną pętelkę agrafkę lub zamykany znacznik, żeby nie mogła uciec dalej, a potem skorzystaj z naszego poradnika o podnoszeniu spuszczonego oczka, który pokazuje, jak podnieść je szydełkiem.

Gubisz miejsce w robótce

• Kończ rząd, zanim odłożysz robótkę, kiedy tylko możesz.
• Zapisuj postępy. Używaj licznika rzędów albo stawiaj kreskę na kartce po każdym rzędzie.
• Zaznacz prawą stronę zamykanym znacznikiem albo agrafką wpiętą w dzianinę, żeby zawsze wiedzieć, która strona jest zwrócona do Ciebie.
• Czytaj swoją robótkę. W ściegu francuskim każdy prążek to dwa rzędy. W ściegu dżersejowym strona pokryta literkami V to strona oczek prawych.

Czego nauczyć się dalej

Gdy umiesz już nabierać oczka, przerabiać oczka prawe i lewe oraz zamykać oczka, masz cały fundament robienia na drutach. Kolejna umiejętność to czytanie wzorów: skróty i zasady zapisu, dzięki którym wykonasz każdy projekt. Potem przychodzi czas na dodawanie i ujmowanie oczek, czyli techniki, które dokładają i odejmują oczka, by nadać robótce kształt.

Gdy zechcesz uczyć się według uporządkowanego planu, strona Zacznij tutaj podpowie kolejność nauki, a w bibliotece znajdziesz nasze książki i kursy wideo.