Zamykanie oczek na drutach: jak zakończyć robótkę

Zamykanie oczek (w amerykańskich wzorach „bind off”, w brytyjskich „cast off”) to sposób na zakończenie robótki. Każde oczko zdejmowane z drutu zostaje połączone z następnym, więc robótka nie może się spruć, a wzdłuż górnego brzegu powstaje równy łańcuszek. Oczka zamyka się na końcu niemal każdej płaskiej części, a wzory stosują zamykanie także w trakcie pracy, do kształtowania, na przykład przy podkroju pachy albo przy dziurce na guzik.

Ten poradnik uczy podstawowego sposobu zamykania oczek, który wygląda tak samo bez względu na to, czy robisz na drutach metodą angielską, czy kontynentalną.

Co będzie potrzebne

• Robótka ze wszystkimi oczkami na lewym drucie i nitką roboczą (połączoną z motkiem) gotową na początku rzędu.
• Prawy drut: ten, którym przerabiano robótkę, albo o rozmiar lub dwa grubszy (o tym niżej).
• Nożyczki i igła do wełny, czyli duża, tępa igła do wszywania końców nitki.

Jak zamykać oczka na prawo, krok po kroku

1. Przerób pierwsze oczko na prawo.
2. Przerób drugie oczko na prawo. Na prawym drucie masz teraz dwa oczka.
3. Wkłuj czubek lewego drutu w przednią ściankę pierwszego przerobionego oczka (tego, które jest dalej od czubka prawego drutu), od lewej do prawej.
4. Przeciągnij to oczko przez drugie i zsuń je z czubka prawego drutu. Jedno oczko jest zamknięte, a na prawym drucie zostało jedno oczko.
5. Przerób na prawo następne oczko z lewego drutu. Na prawym drucie znów są dwa oczka.
6. Powtarzaj kroki od 3 do 5, aż lewy drut będzie pusty, a na prawym zostanie jedno oczko.

Gdy złapiesz rytm, wygląda to tak: przerób jedno, przeciągnij; przerób jedno, przeciągnij.

Jak zakończyć ostatnie oczko

Ostatnią pętelkę trzeba zabezpieczyć; w angielskich wzorach ten krok nazywa się fastening off.

1. Gdy na prawym drucie zostało jedno oczko, odetnij nitkę roboczą, zostawiając koniec długości około 15 cm.
2. Pociągnij delikatnie ostatnią pętelkę w górę, żeby ją powiększyć, a potem wysuń z niej drut.
3. Przeciągnij koniec nitki przez pętelkę.
4. Mocno pociągnij koniec nitki, żeby zamknąć pętelkę.

Brzeg jest teraz zabezpieczony. Na razie zostaw koniec nitki; wszyjesz go, gdy brzeg będzie Ci się podobał.

Jak zamykać oczka na lewo i zgodnie ze wzorem

Zamykanie zgodnie ze wzorem oznacza przerabianie każdego oczka tak, jak się układa od strony zwróconej do Ciebie, żeby brzeg pasował do dzianiny pod nim. Ruch przeciągania nigdy się nie zmienia; zmienia się tylko oczko, które przerabiasz przed każdym przeciągnięciem.

Zamykanie na lewo

1. Z nitką przed robótką przerób na lewo dwa pierwsze oczka.
2. Wkłuj czubek lewego drutu w przednią ściankę pierwszego oczka na prawym drucie (tego dalej od czubka), od lewej do prawej.
3. Przeciągnij je przez drugie oczko i zsuń z drutu.
4. Przerób na lewo następne oczko.
5. Powtarzaj kroki od 2 do 4 do końca rzędu, a potem zakończ ostatnie oczko jak wyżej.

Zamykanie w ściągaczu

1. Przerób dwa pierwsze oczka tak, jak się układają: na prawo oczko, które pokazuje literę V, a na lewo oczko, które pokazuje łuczek.
2. Przeciągnij pierwsze oczko przez drugie i zsuń je z prawego drutu.
3. Przenieś nitkę między czubkami drutów na miejsce dla następnego oczka: do tyłu przed oczkiem prawym, do przodu przed oczkiem lewym.
4. Przerób następne oczko tak, jak się układa.
5. Powtarzaj kroki od 2 do 4 do końca rzędu, a potem zakończ ostatnie oczko.

Zamykanie w ściągaczu sprawia, że brzeg pozostaje elastyczny, a kolumny oczek prawych i lewych płynnie w niego przechodzą. Ma to znaczenie przy mankietach, dekoltach i innych brzegach, które muszą się rozciągać.

Jaki sposób zamykania wybrać

Jeśli wzór podaje konkretny sposób zamykania, trzymaj się go.

Jak zamykać oczka luźno

Zamknięty brzeg jest mniej elastyczny niż dzianina pod nim. Jeśli jest za ciasny, ściąga krawędź, marszczy ją i może sprawić, że mankiet albo dekolt nie rozciągnie się na tyle, by wygodnie się go zakładało. Cztery nawyki pomagają zachować luz:

• Użyj grubszego drutu. Zamykaj oczka prawym drutem o jeden lub dwa rozmiary grubszym niż ten, którym przerabiano robótkę: na przykład 5,5 lub 6 mm, jeśli robótka powstawała na drutach 5 mm. Zmienić trzeba tylko prawy drut.
• Nie dociągaj po każdym oczku. Pozwól, żeby każde nowe oczko zachowało naturalną wielkość, zanim przeciągniesz przez nie poprzednie.
• Formuj oczka na pełnej grubości drutu. Przerabiaj każde oczko na pełnej grubości drutu, a nie na jego cienkim czubku.
• Sprawdzaj na bieżąco. Po krótkim odcinku delikatnie rozciągnij zamknięty brzeg. Powinien rozciągać się mniej więcej tak samo jak dzianina tuż pod nim.

Jak wszyć końce nitki

Każda robótka ma co najmniej dwa końce nitki: ten z nabierania oczek i ten z zamykania. Wszycie ich ukrywa je i sprawia, że się nie wysuwają.

1. Nawlecz koniec nitki na igłę do wełny.
2. Obróć robótkę lewą stroną do siebie.
3. Przeprowadź igłę pod łuczkami kilku oczek, wzdłuż brzegu albo jednego rzędu oczek, na odcinku około 5 cm.
4. Zawróć i przeprowadź igłę na krótkim odcinku w przeciwnym kierunku, żeby zablokować koniec.
5. Delikatnie rozciągnij dzianinę, żeby wszyty koniec ułożył się płasko.
6. Przytnij koniec nitki tuż przy dzianinie, uważając, żeby nie przeciąć robótki.

W ściegu francuskim, który z obu stron wygląda tak samo, wybierz stronę, która będzie mniej widoczna.

Najczęstsze błędy przy zamykaniu oczek i jak je naprawić

Brzeg jest za ciasny

Objawy: zamknięty brzeg jest węższy niż dzianina pod nim, marszczy się albo ledwo się rozciąga.

Jak to naprawić: jeśli koniec nitki nie jest jeszcze wszyty, spruj zamknięcie. Wyciągnij koniec nitki z ostatniej pętelki, nałóż tę pętelkę na drut i delikatnie pociągnij nitkę, nakładając z powrotem na drut każde uwalniane oczko. Potem zamknij oczka ponownie drutem o jeden lub dwa rozmiary grubszym.

Zamknięta zła liczba oczek

Wzory często każą zamknąć określoną liczbę oczek na początku rzędu i pracować dalej, na przykład: „zamknij 6 oczek, przerób na prawo do końca rzędu”. Licz oczka w chwili, gdy je przeciągasz, a nie wtedy, gdy je przerabiasz. Po szóstym przeciągnięciu na prawym drucie zostaje jedno oczko. To oczko nie jest zamknięte: to pierwsze oczko reszty rzędu, więc dalej przerabiasz już tylko te oczka, które zostały na lewym drucie.

Odstający róg przy ostatnim oczku

Ostatnie zamknięte oczko często wystaje w rogu jako mały, luźny ząbek, który w angielskich poradnikach nazywa się czasem „uchem” (ear). Powstaje, bo ostatnią pętelkę powiększa się przy zakończeniu, a nie przeciąga się przez nią żadnego oczka, które by ją przytrzymało. Oto dwa proste sposoby, żeby go wyrównać:

1. Przerób dwa ostatnie oczka razem. Gdy na lewym drucie zostaną dwa oczka, wkłuj prawy drut w oba naraz, od lewej do prawej, jak przy oczku prawym, i przerób je jako jedno. Przeciągnij przez nie poprzednie oczko jak zwykle, a potem zakończ. Z jedną pętelką mniej w rogu brzeg leży bardziej płasko.
2. Wyrównaj go końcem nitki. Po zakończeniu nawlecz koniec nitki na igłę do wełny, wprowadź go w dół przez boczny brzeg tuż pod rogiem i delikatnie pociągnij, aż ząbek wyrówna się z brzegiem. Potem wszyj koniec jak zwykle.

Czego nauczyć się dalej

Skoro umiesz już zakończyć robótkę, możesz zabrać się za prawdziwy pierwszy projekt: pomysły w rozsądnej kolejności znajdziesz w artykule łatwe projekty na drutach dla początkujących. Żeby pewnie pracować według pisemnych instrukcji, przeczytaj nasz poradnik o czytaniu wzorów. Kompletne kursy krok po kroku znajdziesz w bibliotece.