Oczko lewe na drutach: poradnik dla początkujących

Oczko lewe to drugie z dwóch podstawowych oczek w robieniu na drutach i lustrzane odbicie oczka prawego. Oczko prawe przeciąga nową pętelkę do Ciebie, a oczko lewe przepycha ją od Ciebie. Przerabianie wszystkich rzędów na lewo daje ścieg francuski, tak samo jak przerabianie ich na prawo; w połączeniu z oczkiem prawym oczko lewe otwiera drogę do ściegu dżersejowego, ściągaczy i większości wzorów. Ten poradnik uczy metody angielskiej, z nitką roboczą w prawej ręce. W Polsce częściej spotyka się metodę kontynentalną, z nitką w lewej ręce.

Zanim zaczniesz: przenieś nitkę przed robótkę

Przy oczku prawym nitka robocza (połączona z motkiem) jest za robótką. Przy oczku lewym musi być przed robótką: po stronie zwróconej do Ciebie.

1. Trzymaj drut z oczkami w lewej ręce, a pusty drut w prawej.
2. Przenieś nitkę roboczą do siebie, przeprowadzając ją pod czubkami drutów, tak żeby zwisała przed robótką.
3. Przełóż nitkę przez prawy palec wskazujący, tak jak przy oczkach prawych.

Do ćwiczeń nabierz 20 oczek i najpierw przerób kilka rzędów ściegiem francuskim. Dadzą Ci solidną podstawę do trzymania i wyraźnie oddzielą rzędy oczek prawych od pierwszego rzędu oczek lewych.

Jak zrobić oczko lewe krok po kroku

1. Wkłuj. Z nitką przed robótką wsuń czubek prawego drutu w przednią ściankę pierwszego oczka na lewym drucie, od prawej do lewej. Druty krzyżują się w kształcie litery X, z prawym drutem z przodu. Przy oczku prawym drut wchodzi w pętelkę od przodu do tyłu, a przy oczku lewym od tyłu do przodu.
2. Owiń. Prawym palcem wskazującym przełóż nitkę roboczą górą przez prawy drut, od przodu do tyłu, a potem w dół między druty. To owinięcie przeciwnie do ruchu wskazówek zegara, tak samo jak przy oczku prawym.
3. Przepchnij. Przesuń czubek prawego drutu w dół i do tyłu przez oczko, od siebie, zabierając ze sobą owiniętą nitkę. Na prawym drucie masz teraz nową pętelkę, za lewym drutem.
4. Zsuń. Przesuń prawy drut trochę w prawo, tak żeby stare oczko zsunęło się z czubka lewego drutu. Nowe oczko zostaje na prawym drucie.

To jedno oczko lewe. Trzymaj nitkę przed robótką i powtarzaj cztery kroki w kolejnych oczkach, aż dojdziesz do końca rzędu. Potem zamień druty w dłoniach, żeby obrócić robótkę, dokładnie tak jak po rzędzie oczek prawych.

Trudny moment: przepychanie

Owinięta nitka łatwo zsuwa się z prawego drutu, gdy przepychasz ją do tyłu. Trzymaj nitkę lekko napiętą prawym palcem wskazującym i pochyl czubek prawego drutu nieco w dół, gdy oddala się od Ciebie. Na początku pracuj powoli; szybkość przyjdzie sama.

Jak rozpoznać oczka lewe

Od strony zwróconej do Ciebie oczko lewe to mały poziomy łuczek, jak drobna poprzeczka leżąca w poprzek kolumny oczek. Gdy odwrócisz dzianinę, to samo oczko pokaże literę V: łuczek oczka lewego to po prostu tył oczka prawego.

Na drucie patrz tuż pod każde oczko. Oczko z łuczkiem u podstawy to oczko lewe od strony zwróconej do Ciebie; oczko z gładką literą V pod spodem to oczko prawe. Po tym poznasz, co robić dalej we wzorach opisanych niżej.

Ścieg dżersejowy: rząd na prawo, rząd na lewo

Ścieg dżersejowy (nazywany też gładkim; w amerykańskich wzorach „stockinette stitch”, w brytyjskich „stocking stitch”, często w skrócie „St st”) to gładka dzianina, z której robi się większość swetrów. Składa się z dwóch rzędów na zmianę:

1. Rząd 1, prawa strona: wszystkie oczka przerób na prawo.
2. Rząd 2, lewa strona: wszystkie oczka przerób na lewo.
3. Powtarzaj te dwa rzędy.

Prawa strona (ang. RS) to ta, która będzie widoczna w gotowej rzeczy; pokrywają ją kolumny gładkich literek V. Lewa strona (ang. WS) jest pokryta łuczkami. Ponieważ po jednej stronie zawsze przerabiasz na prawo, a po drugiej na lewo, wszystkie literki V trafiają na tę samą stronę. Żeby wiedzieć, jaki rząd jest następny, spójrz na robótkę, gdy ją podnosisz: jeśli literki V są zwrócone do Ciebie, przerabiaj na prawo; jeśli łuczki, przerabiaj na lewo.

Dlaczego ścieg dżersejowy się zwija

Dzianina dżersejowa zwija się na brzegach: boki zwijają się do tyłu, na stronę oczek lewych, a górny i dolny brzeg do przodu, na stronę oczek prawych. To nie znaczy, że popełniasz błąd. Ponieważ wszystkie oczka prawe są zwrócone w tę samą stronę, obie strony dzianiny ciągną inaczej i dzianina się zwija.

Blokowanie (pranie lub naparowanie gotowej rzeczy, a potem suszenie jej na płasko) łagodzi zwijanie, ale rzadko usuwa je całkowicie. Wzory zapobiegają mu wykończeniem, które leży płasko, na przykład kilkoma rzędami i oczkami ściegu francuskiego albo ściągaczem wokół brzegów.

Jak przechodzić z oczek prawych na lewe w tym samym rzędzie

W wielu wzorach oczka prawe i lewe mieszają się w jednym rzędzie. Zasada jest prosta: przy oczku prawym nitka jest za robótką, przy lewym przed robótką, a przy każdej zmianie zawsze przechodzi między czubkami obu drutów.

Z oczka prawego na lewe:

1. Dokończ oczko prawe.
2. Przenieś nitkę do przodu między czubkami drutów, w swoją stronę.
3. Przerób następne oczko na lewo.

Z oczka lewego na prawe:

1. Dokończ oczko lewe.
2. Przenieś nitkę do tyłu między czubkami drutów, od siebie.
3. Przerób następne oczko na prawo.

Jak zrobić ściągacz 1×1 i 2×2

Ściągacz to naprzemienne kolumny oczek prawych i lewych. Kolumny prawe wysuwają się do przodu, a lewe chowają się w głąb, dzięki czemu dzianina jest elastyczna i się nie zwija. Dlatego ściągacz stosuje się przy mankietach, dolnych brzegach, brzegach czapek i dekoltach. W angielskich wzorach oczko prawe skraca się do k (knit), a lewe do p (purl); w polskich często spotkasz zapis o. pr. i o. l.

Ściągacz 1×1: 1 oczko prawe, 1 oczko lewe

Przy parzystej liczbie oczek każdy rząd wygląda tak samo:

1. Przerób 1 oczko na prawo.
2. Przenieś nitkę do przodu między czubkami drutów.
3. Przerób 1 oczko na lewo.
4. Przenieś nitkę do tyłu między czubkami drutów.
5. Powtarzaj kroki od 1 do 4 do końca rzędu.

Każdy rząd kończy się oczkiem lewym, które po obróceniu robótki pokazuje literę V, więc następny rząd zaczyna się od oczka prawego i kolumny się zgadzają.

Przy nieparzystej liczbie oczek rzędy się zmieniają. Rząd 1: 1 oczko prawe, potem powtarzaj 1 oczko lewe, 1 oczko prawe do końca. Rząd 2: 1 oczko lewe, potem powtarzaj 1 oczko prawe, 1 oczko lewe do końca.

Ściągacz 2×2: 2 oczka prawe, 2 oczka lewe

Przy liczbie oczek podzielnej przez 4 (na przykład 20, 24 lub 28) każdy rząd wygląda tak samo: 2 oczka prawe, 2 oczka lewe, i tak do końca rzędu. Pamiętaj, żeby przenosić nitkę między czubkami drutów za każdym razem, gdy zmieniasz oczko prawe na lewe i odwrotnie.

Przerabiaj oczka tak, jak się układają

Bez względu na rodzaj ściągacza zawsze możesz się sprawdzić, czytając oczka: przerabiaj na prawo każde oczko, które od Twojej strony pokazuje literę V, a na lewo każde, które pokazuje łuczek. Dzięki temu kolumny pozostaną proste, nawet jeśli zgubisz rachubę w rzędzie.

Inne błędy przy oczku lewym i jak je naprawić

Nitka owinięta w złą stronę

Jeśli nitka obiega drut zgodnie z ruchem wskazówek zegara zamiast przeciwnie, oczko nadal powstaje, ale leży na drucie odwrotnie, z lewą ścianką z przodu. Przerobione w zwykły sposób w następnym rzędzie stanie się przekręcone. Żeby to naprawić, przerób to oczko za tylną ściankę: wkłuj drut w ściankę leżącą za drutem zamiast w tę z przodu, a oczko wyjdzie nieprzekręcone.

Oczko lewe z nitką za robótką

Jeśli zapomnisz przenieść nitkę do przodu przed oczkiem lewym, przy owijaniu nitka przejdzie przez prawy drut i doda dodatkową pętelkę. Przed każdym oczkiem lewym, które następuje po oczku prawym, przenieś nitkę do przodu między czubkami drutów.

Jak spruć oczko lewe

Oczka lewe możesz pruć pojedynczo, tak samo jak oczka prawe. Z nitką przed robótką wkłuj lewy drut w oczko tuż pod ostatnim oczkiem na prawym drucie, wysuń prawy drut z oczka nad nim i delikatnie pociągnij nitkę roboczą. Stare oczko jest z powrotem na lewym drucie i czeka, aż ponownie przerobisz je na lewo.

Czego nauczyć się dalej

Z oczkiem prawym i lewym masz już wszystkie oczka potrzebne do pierwszego projektu. Żeby wykończyć próbkę, naucz się, jak zamykać oczka, także w ściągaczu. Gdy zechcesz pracować według wzoru, nasz poradnik o czytaniu wzorów objaśnia skróty, takie jak k, p, RS i WS, oraz ich polskie odpowiedniki. Jeśli szukasz kompletnego, uporządkowanego kursu, zajrzyj do biblioteki.