Rozmiary drutów do robótek: tabela przeliczeń mm, US i UK

Rozmiar drutu to jego średnica: grubość trzonu, czyli prostej części poniżej zwężającego się czubka. Ten sam drut może mieć trzy różne oznaczenia, zależnie od tego, gdzie i kiedy powstał, i właśnie dlatego rozmiary wprowadzają tyle zamieszania. Tabela poniżej zestawia je ze sobą.

Tabela rozmiarów drutów: mm, US i UK

Myślnik (—) oznacza, że w danym systemie nie ma bezpośredniego odpowiednika. Rozmiary US 1½ i 2½ nie należą do oficjalnej numeracji amerykańskiej; niektórzy producenci używają ich dla drutów 2,5 mm i 3 mm, a inni nie.

Dlaczego warto ufać milimetrom

Rozmiar metryczny to bezpośredni pomiar: drut 4 mm ma 4 milimetry średnicy. Rozmiary US i stare brytyjskie to nazwy przypisane tym średnicom, a jak pokazują luki w tabeli, nie układają się one równo. Dlatego nowoczesne druty i wzory zwykle podają rozmiar metryczny, często obok rozmiaru US, i to właśnie tę liczbę warto sprawdzać najpierw.

Kupując druty do wzoru, dopasuj milimetry. Jeśli wzór podaje tylko rozmiar US, znajdź w tabeli jego odpowiednik metryczny.

Stare rozmiary brytyjskie idą odwrotnie

Zanim w Wielkiej Brytanii przyjęto rozmiary metryczne, druty numerowano tam według starego systemu kalibrów drutu, w którym wyższy numer oznacza cieńszy drut. Stary brytyjski 14 to więc smukły drut 2 mm, a stary brytyjski 000 to gruby drut 10 mm. Rozmiary US działają odwrotnie: im wyższy numer, tym grubszy drut.

Jak czytać rozmiary drutów w starym wzorze

Starsze wzory brytyjskie, a także wzory z krajów, które używały brytyjskiej numeracji, często podają rozmiar drutów jako samą liczbę, na przykład „No. 10 needles”, czyli druty nr 10. Niebezpieczeństwo polega na odczytaniu takiego numeru jako rozmiaru US:

• Stary brytyjski 8 to 4 mm, a US 8 to 5 mm.
• Stary brytyjski 10 to 3,25 mm, a US 10 to 6 mm.

Jak pracować według starego wzoru:

1. Ustal, gdzie i mniej więcej kiedy wzór został opublikowany.
2. Jeśli używa numeracji brytyjskiej, znajdź każdy numer w kolumnie „Stare UK”.
3. Zapisz obok rozmiar w milimetrach na swojej kopii wzoru.
4. Zanim zaczniesz, zrób próbkę, bo Twoja włóczka najpewniej nie jest tą, dla której napisano wzór.

Rodzaje drutów

Druty proste

Druty proste mają z jednej strony czubek, a z drugiej gałkę, która nie pozwala oczkom się zsunąć. Służą do robótek płaskich, przerabianych rzędami w tę i z powrotem. Często sprzedaje się je w długościach około 25 cm i 35 cm. Krótsze druty są lżejsze i poręczniejsze, dłuższe mieszczą szersze robótki.

Druty z żyłką

Druty z żyłką (nazywane też drutami okrężnymi) to dwa krótkie druty połączone elastyczną żyłką. Służą do robienia na okrągło, czyli do bezszwowych rur, takich jak czapki czy korpusy swetrów. Można na nich także robić płasko: na końcu każdego rzędu po prostu obracasz robótkę, a jej ciężar spoczywa na kolanach, a nie na nadgarstkach.

Długość mierzy się od czubka do czubka, razem z żyłką. Do robienia na okrągło wybierz drut nieco krótszy niż obwód robótki, tak żeby oczka sięgały dookoła bez rozciągania: 40 cm to zwykła długość do czapek, a 60 cm lub więcej pasuje do korpusów swetrów. Długa żyłka, 80 cm lub więcej, pozwala też robić wąskie rury metodą magic loop, w której nadmiar żyłki wyciąga się pętlą między oczkami.

Zestawy drutów wymiennych pozwalają przykręcać różne końcówki do żyłek o różnej długości.

Druty skarpetkowe

Druty skarpetkowe, nazywane też pończoszniczymi (w angielskich wzorach DPN), mają czubki na obu końcach i są sprzedawane w kompletach po cztery lub pięć. Służą do robienia małych rur, takich jak skarpetki, rękawiczki i czubek czapki. Oczka rozkłada się na trzy lub cztery druty, a przerabia się wolnym drutem. Typowe długości to około 15 cm i 20 cm.

Z czego są druty i jak się na nich pracuje

• Metalowe druty są gładkie i śliskie, więc oczka szybko się po nich przesuwają. Osoby z doświadczeniem często lubią tę szybkość, ale u początkujących oczka mogą się zsuwać, zanim zdążą je przerobić. Metal bywa też zimny w dotyku i stuka.
• Drewniane i bambusowe druty są ciepłe i lekkie, a do tego delikatnie trzymają oczka na miejscu. Dzięki temu są wygodnym wyborem dla początkujących. Bardzo cienkie drewniane druty mogą się wygiąć albo złamać, jeśli na nich usiądziesz.
• Plastikowe druty są lekkie i trochę trzymają oczka. Duże rozmiary często robi się z plastiku, bo metalowe czy drewniane byłyby ciężkie; cienkie plastikowe druty mogą się wyginać.

Liczy się też kształt czubka. Ostre czubki łatwo wchodzą w ciasne oczka i pasują do cienkich włóczek; bardziej zaokrąglone rzadziej rozszczepiają grube, miękkie włóczki.

Jak grubość drutów ma się do grubości włóczki

Gruba włóczka potrzebuje grubych drutów, a cienka cienkich. Każda etykieta włóczki podaje zalecaną grubość drutów i to jest Twój punkt wyjścia. Orientacyjnie: włóczkę o średniej grubości, często nazywaną worsted lub aran, zwykle przerabia się na drutach około 4,5–5,5 mm (US 7–9).

Druty dużo cieńsze od zalecanych dają gęstą, sztywną dzianinę. Dużo grubsze dają dzianinę luźną i przewiewną. Wzory czasem celowo wychodzą poza zakres z etykiety, na przykład grubsze druty do zwiewnej chusty albo cieńsze do zwartych, wytrzymałych skarpet. Nasz poradnik o włóczce dokładniej objaśnia grubości włóczek.

Grubość drutów, próbka i dlaczego warto ją zrobić

Gęstość dzianiny (w polskich wzorach zwykle podawana pod hasłem „próbka”, w amerykańskich „gauge”, w brytyjskich „tension”) to liczba oczek i rzędów na 10 cm robótki. Wzór podaje gęstość, jaką uzyskał jego autor; podana grubość drutów to po prostu ta, której użył. Każdy trzyma nitkę trochę inaczej, więc te same druty mogą dać różne efekty w różnych rękach. To właśnie dopasowanie gęstości sprawia, że robótka wychodzi w rozmiarze obiecanym przez wzór.

Jak zrobić i zmierzyć próbkę:

1. Nabierz tyle oczek, żeby powstał kwadrat o szerokości co najmniej 15 cm, z włóczki i na drutach podanych we wzorze. Gęstość ze wzoru podpowie Ci mniej więcej, ile to oczek.
2. Przerabiaj ściegiem, w którym podano gęstość, zwykle dżersejowym, aż robótka będzie miała około 15 cm wysokości.
3. Zamknij oczka luźno.
4. Upierz i wysusz próbkę tak, jak potraktujesz gotową rzecz.
5. Połóż ją płasko, nie rozciągając.
6. Policz oczka na odcinku 10 cm w środkowej części próbki.
7. W ten sam sposób policz rzędy na odcinku 10 cm.

Jeśli masz więcej oczek niż we wzorze, Twoje oczka są za małe: spróbuj grubszych drutów. Jeśli mniej, spróbuj cieńszych. Zmieniaj rozmiar o jeden naraz i rób kolejną próbkę.

Jak sprawdzić rozmiar drutu bez oznaczenia

Miarka do drutów to płaska płytka z metalu lub plastiku z rzędem otworów, z których każdy jest opisany rozmiarem. Wiele miarek ma też linijkę i małe okienko do liczenia oczek na próbce.

1. Trzymaj drut za trzon, poniżej zwężającego się czubka. W drutach z żyłką mierz końcówkę, nigdy żyłkę.
2. Wsuń drut w otwór, który wygląda na odpowiedni.
3. Próbuj coraz mniejszych otworów, aż znajdziesz najmniejszy, przez który trzon przechodzi bez wciskania.
4. Odczytaj rozmiar wydrukowany obok tego otworu.
5. Oznacz drut, na przykład małą przywieszką, żeby nigdy więcej nie trzeba było go mierzyć.

Czego nauczyć się dalej

Skoro umiesz już odczytać każdy rozmiar drutów, dobierz do nich włóczkę dzięki naszemu poradnikowi o włóczce dla początkujących albo wypróbuj druty w jednym z naszych łatwych pierwszych projektów. Lekcje krok po kroku znajdziesz w bibliotece.