Jaka włóczka dla początkujących (i czego unikać)

Wybierz gładką włóczkę o średniej grubości, z wełny, mieszanki z wełną albo akrylu, w jasnym, jednolitym kolorze. Takie połączenie pozwala zobaczyć każde oczko, wybacza nierówne naprężenie nitki i sprawia, że błędy łatwo zauważyć i poprawić. Oto jak rozpoznać taką włóczkę na półce i jak przeczytać jej etykietę, żeby kupić odpowiednią ilość.

Jaka grubość włóczki jest najlepsza dla początkujących?

Gdy mowa o grubości włóczki, chodzi o grubość nitki, a nie o to, ile waży motek; po angielsku nazywa się ją „weight”, czyli dosłownie „waga”, co bywa mylące. Craft Yarn Council, amerykańskie stowarzyszenie branży włóczkarskiej, dzieli włóczki na osiem ponumerowanych kategorii. Na wielu etykietach numer ten widnieje w małym symbolu w kształcie motka.

Wiele włóczek sprzedaje się też pod nazwami brytyjskimi. Najczęstsze to DK (skrót od „double knitting”), co odpowiada mniej więcej kategorii Light (3), aran, mniej więcej Medium (4), i chunky, mniej więcej Bulky (5). Traktuj te odpowiedniki jako przybliżone: każda kategoria obejmuje pewien zakres grubości, a dwie włóczki o tej samej nazwie mogą się nieco różnić. Worsted i aran mieszczą się w kategorii Medium, przy czym aran jest zwykle trochę grubszy.

Na pierwszy projekt wybierz Medium (4). Takie włóczki zwykle przerabia się na drutach o grubości około 4,5–5,5 mm: na tyle grubych, że widać każde oczko, i na tyle cienkich, że wygodnie się je trzyma. Bulky (5) też jest dobrym wyborem, a robótka szybciej przybywa. Skrajności zostaw na później. Bardzo cienkie włóczki (od 0 do 2) dają drobne oczka, których przerabianie jest powolne i wymaga precyzji, a włóczki super bulky i jumbo wymagają bardzo grubych drutów i dają sztywną dzianinę, nad którą trudniej zapanować.

Z jakiego włókna najłatwiej się robi na drutach?

Włókno to surowiec, z którego zrobiona jest włóczka. Od niego zależy, jak włóczka jest w dotyku, jak bardzo się rozciąga i ile wybacza.

Wełna i mieszanki z wełną

Wełna jest naturalnie elastyczna: rozciąga się i wraca do kształtu. Ta elastyczność ukrywa drobne różnice w naprężeniu nitki, czyli w tym, jak mocno lub luźno ją trzymasz, więc dzianina wygląda równiej. Wełna lekko trzyma się drutu, więc oczka rzadziej się z niego zsuwają, a po wypraniu i wysuszeniu na płasko wyrównuje się jeszcze bardziej.

Wiele wełen wymaga prania ręcznego. Włóczka oznaczona jako „superwash” została specjalnie wykończona, żeby można ją było prać w pralce; wskażą to symbole pielęgnacji. Mieszanki wełny z akrylem lub poliamidem zachowują dużą część sprężystości wełny i zwykle łatwiej się je pielęgnuje. Jeśli wełna Cię gryzie, spróbuj merino, miękkiej, cienkiej wełny, albo wybierz akryl.

Akryl

Akryl to włókno syntetyczne. Jest niedrogi, dostępny w szerokiej gamie kolorów i zwykle można go prać w pralce, co czyni go praktycznym wyborem na próbki do ćwiczeń i na rzeczy, które często się pierze. Jest mniej elastyczny niż wełna i nie reaguje na blokowanie (zwilżenie lub naparowanie gotowej rzeczy, żeby utrwalić jej kształt) dokładnie tak samo, ale na gładkim akrylu uczy się całkiem przyjemnie.

Bawełna

Bawełna bardzo mało się rozciąga. Każda zmiana naprężenia nitki jest widoczna w dzianinie, a twarda nitka może po pewnym czasie męczyć dłonie. Bawełna jest chłonna i wytrzymała, dlatego to klasyczny wybór na ściereczki, ale łatwiej ją polubić, gdy naprężenie nitki już się ustabilizuje.

Włókna, które warto zostawić na później

Jedwab, len i włóczki z bambusa są często śliskie, nieelastyczne albo skłonne do rozszczepiania się, czyli do sytuacji, w której czubek drutu przechodzi przez nitkę zamiast wokół niej. Dają piękną dzianinę, ale to nie najłatwiejszy start.

Włóczka gładka czy strukturalna

Przyjrzyj się nitce z bliska. Włóczka skręcana składa się z dwóch lub więcej cieńszych nitek skręconych razem. Gładka, równo skręcona włóczka daje wyraźne, dobrze widoczne oczka i nie rozszczepia się łatwo.

Dopóki nie nauczysz się swobodnie czytać oczek, unikaj:

• Włóczek puszystych, takich jak moher, które mają aureolę cienkich włókien rozmywającą oczka. Włókna sczepiają się też ze sobą, więc trudno spruć błędy.
• Włóczek bouclé, pokrytych drobnymi pętelkami, które zaczepiają się o drut i ukrywają kształt każdego oczka.
• Włóczek fantazyjnych, takich jak „rzęsa” czy włóczki taśmowe, przy których bardzo trudno zobaczyć, gdzie kończy się jedno oczko, a zaczyna następne.
• Włóczek bardzo luźno skręconych, które łatwo się rozszczepiają albo rozchodzą, gdy się je pociągnie.

Dlaczego jasne kolory ułatwiają naukę

Wybierz jasny lub średni, jednolity kolor: na przykład kremowy, jasnoszary, jasnoniebieski albo delikatnie żółty. Zobaczysz każde oczko, łatwo policzysz rzędy i od razu zauważysz spuszczone oczko. Bardzo ciemne kolory, takie jak czarny czy granatowy, ukrywają budowę oczek, zwłaszcza wieczorem przy lampie.

Włóczki melanżowe, przetykane włóknami w nieco innym odcieniu, są w porządku. Mocno cieniowane włóczki, które zmieniają kolor co kilka oczek, mogą utrudniać czytanie oczek.

Jak czytać etykietę włóczki

Etykieta, czyli papierowa opaska na motku, mówi niemal wszystko, co trzeba wiedzieć. Szukaj na niej:

• Grubości: nazwy kategorii, symbolu z numerem albo obu.
• Składu: z czego zrobiona jest włóczka, zwykle w procentach.
• Długości i wagi motka: ile metrów (na amerykańskich etykietach także jardów) ma motek i ile gramów (lub uncji) waży. Wzory podają, ile włóczki potrzebujesz; porównuj włóczki po długości, a nie po wadze, bo dwie włóczki tej samej grubości mogą ważyć zupełnie inaczej.
• Zalecanej grubości drutów: zwykle w milimetrach, często także w rozmiarze amerykańskim. Nasza tabela rozmiarów drutów pozwala je przeliczyć.
• Próbki: liczby oczek i rzędów, które mieszczą się na 10 cm, zwykle w ściegu dżersejowym na zalecanych drutach. Często pokazuje ją mały kwadrat z liczbą przy każdym boku. Na brytyjskich etykietach może nosić nazwę „tension”.
• Symboli pielęgnacji: jak prać i suszyć gotową rzecz.
• Nazwy lub numeru koloru oraz numeru partii.

Symbole pielęgnacji

To te same małe obrazki, które widzisz na metkach ubrań:

• Balia z wodą pokazuje, jak prać. Dłoń w balii oznacza wyłącznie pranie ręczne, a liczba lub kropki wskazują maksymalną temperaturę.
• Trójkąt dotyczy wybielania.
• Kwadrat dotyczy suszenia; koło wpisane w kwadrat oznacza suszenie w suszarce bębnowej.
• Żelazko pokazuje, czy rzecz można prasować i w jakiej temperaturze.
• Samo koło dotyczy czyszczenia chemicznego.

Przekreślenie dowolnego symbolu oznacza „nie”.

Partie farbowania: dlaczego kupować od razu wystarczającą ilość

Włóczkę farbuje się seriami, a każda seria dostaje numer partii, wydrukowany na etykiecie. Dwie partie tego samego koloru mogą się nieco różnić. Różnica jest często niewidoczna w motku, ale w gotowej dzianinie wyraźnie widać pas w miejscu, gdzie jedna partia styka się z drugą.

1. Sprawdź we wzorze, ile łącznie włóczki potrzebujesz.
2. Wybierz motki, które mają ten sam numer partii.
3. Jeśli nie masz pewności co do ilości, dobierz jeden dodatkowy motek z tej samej partii.
4. Zachowaj jedną etykietę razem z projektem, na wypadek gdyby trzeba było dokupić włóczkę.

Czego unikać na początku

Podsumowując, na razie zostaw na półce:

• bardzo cienkie włóczki (kategorie od 0 do 2) i bardzo grube (6 i 7);
• włóczki puszyste, bouclé, „rzęsy” i inne włóczki fantazyjne;
• bardzo ciemne kolory i mocno cieniowane włóczki;
• nieelastyczne lub śliskie włókna, takie jak bawełna, len, jedwab i bambus, przynajmniej przy pierwszej robótce;
• włóczkę bez etykiety, chyba że znasz już jej grubość i skład;
• motki z różnych partii do jednego projektu.

Lista kontrolna pierwszej włóczki

• Grubość Medium (4), oznaczona jako worsted lub aran, albo Bulky (5).
• Wełna, mieszanka z wełną albo akryl.
• Gładka i skręcana.
• Jasny, jednolity kolor.
• Tyle motków z jednej partii, żeby wystarczyło na cały projekt.

Czego nauczyć się dalej

Gdy wybierzesz już włóczkę, dobierz do niej druty dzięki naszej tabeli rozmiarów drutów, a potem wybierz jeden z naszych łatwych pierwszych projektów. Jeśli dopiero zaczynasz, zacznij tutaj albo zajrzyj do biblioteki, gdzie znajdziesz nasze książki i kursy.